Skip to main content

ଭୂଗୋଳ (ଅଧ୍ୟାୟ -୩) ମାନଚିତ୍ର ଅଧ୍ୟୟନ


ଭୂଗୋଳ (ଅଧ୍ୟାୟ -୩)                               ମାନଚିତ୍ର ଅଧ୍ୟୟନ

Ø  ପୃଥିବୀ ବିଷୟରେ ସବିଶେଷ ଜାଣିବା ପାଇଁ ଭୂଗୋଲକ ଏବଂ ମାନଚିତ୍ରର ଆବଶ୍ୟକ ହୋଇଥାଏ I
Ø  ଭୂଗୋଲକ ହେଉଛି ପୃଥିବୀର ପ୍ରତିରୂପ I ଏଥିରୁ ବିଭିନ୍ନ ମହାଦେଶ,ମହାସାଗରର ଅବସ୍ଥିତି, ଆକାର, ଆକୃତି ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଧାରଣ କରିହୁଏ I
Ø  ବିଶାଳ ପୃଥିବୀ ତୁଳନାରେ  ଗ୍ଲୋବ ଅନେକ ଛୋଟ ହୋଇଥିବାରୁ ଛୋଟ ଛୋଟ ସ୍ଥାନଗୁଡିକର ସବିଶେଷ ତଥ୍ୟ ଏଥିରୁ ମିଳି ପରି ନ ଥାଏ I ଏଣୁ ମାନଚିତ୍ରର ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଥାଏ I
Ø  ମାନଚିତ୍ରରେ ଛୋଟ ତଥା ବଡ ଅଞ୍ଚଳ ପାଇଁ ବିଭିନ୍ନ ମାନର ମାନଚିତ୍ର ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇଥାଏ Iମାନଚିତ୍ରରେ ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀ ଅଥବା ଏହାର ଅଂଶକୁ ଏକ ସମତଳ କାଗଜ ଉପରେ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଧିଷ୍ଟ ମନରେ ଦର୍ଶାଯାଇଥାଏ I
Ø  ମାନ ବା ସ୍କେଲର ବ୍ୟବହାର କରାଯାଉଥିବାରୁ ଏହାକୁ ମାନଚିତ୍ର କୁହାଯାଏ I
Ø  ପୃଥିବୀ, ମହାଦେଶ, ମହାସାଗର, ଦେଶ, ସହର, ଗ୍ରାମ ପାଇଁ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ମାନର ମାନଚିତ୍ରର ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇଥାଏ I 
Ø  ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ମାନଚିତ୍ରକୁ ପୁସ୍ତକ ଆକାରରେ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲେ, ତାହାକୁ ‘ଆଟଲାସ’ କୁହାଯାଏ I
Ø  ମାନଚିତ୍ର ମୁଖ୍ୟତଃ ତିନି ପ୍ରକାରର, ଯଥା: ପ୍ରାକୃତିକ ମାନଚିତ୍ର, ରାଜନୈତିକ ମାନଚିତ୍ର, ଏବଂ ତଥ୍ୟାଭିତ୍ତିକ ବା ପ୍ରାସଙ୍ଗିକ ମାନଚିତ୍ର I
Ø  ପ୍ରାକୃତିକ ତଥ୍ୟାବଳୀକୁ ନେଇ ପ୍ରସ୍ତୁତ ମାନଚିତ୍ରକୁ ପ୍ରାକୃତିକ ମାନଚିତ୍ର: କୁହାଯାଏ I ଏଥିରେ ମୁଖ୍ୟତଃ ପ୍ରକୃତି ସୃଷ୍ଟ ପର୍ବତ, ମାଳଭୂମି, ସମତଳ ଭୂମି,ନଦୀ, ସାଗର, ଅରଣ୍ୟ, ଜୀବଜନ୍ତୁ,ଜଳବାୟୁ ଆଦି ସ୍ଥାନ ପାଇଥାଏ I    
Ø  ଯେ କୌଣସି ସ୍ଥାନର ପ୍ରାକୃତିକ ବିଭାଗ ବିଷୟରେ ଜାଣିବାକୁ ହେଲେ ସେ ସ୍ଥାନର ପ୍ରାକୃତିକ ମାନଚିତ୍ରର ପଠନ ଆବଶ୍ୟକ I    
Ø   ରାଜନୈତିକ ତଥ୍ୟାବଳୀକୁ ନେଇ ପ୍ରସ୍ତୁତ ମାନଚିତ୍ରକୁ ରାଜନୈତିକ ମାନଚିତ୍ର କୁହାଯାଏ I ଏଥିରେ ମହାଦେଶ, ଦେଶ, ରାଜ୍ୟ, ଜିଲ୍ଲା, ରାଜଧାନୀ ତଥା ବିଭିନ୍ନ ଅଞ୍ଚଳର ସୀମା ଦର୍ଶାଯାଇଥାଏ I
Ø  ତଥ୍ୟାଭିତ୍ତିକ ବା ପ୍ରାସଙ୍ଗିକ ମାନଚିତ୍ରରେ ଯେ କୌଣସି ଗୋଟିଏ ପ୍ରସଙ୍ଗ ବା ତଥ୍ୟ ଉପସ୍ଥାପନ କରାଯାଇଥାଏ I ଶିଳ୍ପ ମାନଚିତ୍ର, ରେଳପଥ ମାନଚିତ୍ର, ସଡକ ମାନଚିତ୍ର, ଅରଣ୍ୟ ମାନଚିତ୍ର ଆଦି ଗୋଟିଏ ଗୋଟିଏ ପ୍ରାସଙ୍ଗିକ ମାନଚିତ୍ରର ଉଦାହରଣ I ସେହିପରି ବୃଷ୍ଟିପାତ ମାନଚିତ୍ରର ଭାରତର ବିଭିନ୍ନ ଅଞ୍ଚଳର ହାରାହାରି ବୃଷ୍ଟିପାତ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଜଣାପଡିଥାଏ I
Ø  ପ୍ରତ୍ୟେକ ମାନଚିତ୍ରରେ ତିନୋଟି ମୌଳିକ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ ଥାଏ, ଯଥା: ଦୂରତା, ଦୂର ଓ ସଂକେତ I
Ø  ମାନଚିତ୍ରରେ ବିଶାଳ ପୃଥିବୀକୁ ଏକ କାଗକ ମଧ୍ୟରେ ସୀମିତ କରାଯାଉଥିବା କାରଣରୁ ଏଠାରେ ମାନ ବା ସ୍କେଲର ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଥାଏ I ପୃଥିବୀ ପୃଷ୍ଠରେ ଅବସ୍ଥିତ ଦୁଇଟି ସ୍ଥାନ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଦୂରତ୍ଵକୁ ମାନଚିତ୍ର ଉପରେ ମାତ୍ର ଅଳ୍ପ କେତେ ସେଣ୍ଟିମିଟର ଦର୍ଶାଯାଇଥାଏ I
Ø  ପୃଥିବୀ ପୃଷ୍ଠର ୨ଟି ସ୍ଥାନର ପ୍ରକୃତ ଦୂରତା ଏବଂ ମାନଚିତ୍ର ଉପରେ ଥିବା ସ୍ଥାନ ଦୁଇଟିର ଦୂରତାର ଅନୁପାତକୁ ‘ମାନ’ କୁହାଯାଏ I ପ୍ରତ୍ୟେକ ମାନଚିତ୍ରରେ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ମାନ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇ ଏହାର ସୂଚନା ଦିଆଯାଇଥାଏ I  
Ø  ମାନଭିତ୍ତିରେ ମାନଚିତ୍ର ଦୁଇଟି ଶ୍ରେଣୀରେ ବିଭକ୍ତ, ଯଥା: ବୃହତମାନ ବିଶିଷ୍ଠ ମାନଚିତ୍ର ଓ କ୍ଷୁଦ୍ରମାନ ବିଶିଷ୍ଠ ମାନଚିତ୍ର I   
Ø  ବୃହତ ମାନ ବିଶିଷ୍ଠ ମାନଚିତ୍ରରେ ଛୋଟ ଅଞ୍ଚଳ ତଥା ସହର,ନଗର,ଗ୍ରାମ ଆଦି ଦର୍ଶାଯାଇଥାଏ I ଏଥିରେ ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନର ସବିଶେଷ ବିବରଣୀ ମିଳିଥାଏ I
Ø   ପୃଥିବୀ, ମହାଦେଶ,ମହାସାଗର ତଥା ବିଭିନ୍ନ ଦେଶର ମାନଚିତ୍ର କ୍ଷୁଦ୍ରମାନରେ ପ୍ରକାଶ କରାଯାଇଥାଏ  ଛୋଟ କାଗଜରେ ବଡ ବଡ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଦର୍ଶାଯାଇଥିବାରୁ ଏଥିରୁ ସବିଶେଷ ବିବରଣୀ ମିଳି ନ ଥାଏ I I   
Ø  ପ୍ରାୟ ପ୍ରତ୍ୟେକ ମାନଚିତ୍ରର ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ଵର ଉପରି ଭାଗରେ ଯେଉଁ ତୀର ଚିହ୍ନ ଥାଏ, ତାହାକୁ ଦିଗ ସୂଚକ ରେଖା ବା ଉତ୍ତର ରେଖା କୁହାଯାଏ I ଏହା ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ଦର୍ଶାଇଥାଏ I
Ø  ମାନଚିତ୍ରର ଉପରି ଭାଗ ଉତ୍ତର ଓ ନିମ୍ନ ଭାଗ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗ ହୋଇଥିବାରୁ ମାନଚିତ୍ର ଆଡ଼କୁ ମୁହଁ କରି ଛିଡା ହେଲେ ଆମର ଡାହାଣ ହାତ ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ଓ ବାମ ହାତ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗକୁ ରହିଥାଏ I ଏହି ମୁଖ୍ୟ ଦିଗଗୁଡିକର ଆଉ ଚାରୋଟି ମଧ୍ୟବର୍ତ୍ତୀ ଦିଗ ରହିଛି,ଯଥା: ଉତ୍ତର –ପୂର୍ବ(ଐଶାନ୍ୟ), ଦକ୍ଷିଣ-ପୂର୍ବ(ଅଗ୍ନି), ଦକ୍ଷିଣ –ପଶ୍ଚିମ(ନୈରତ) ଏବଂ ଉତ୍ତର –ପଶ୍ଚିମ(ବାୟୁ) ଦିଗ I
Ø  ଯେ କୌଣସି ସ୍ଥାନର ସଠିକ ଅବସ୍ଥିତି ଦର୍ଶାଇବା ପାଇଁ ମଧ୍ୟବର୍ତ୍ତୀ ଦିଗଗୁଡିକ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥାଆନ୍ତି I
Ø  କମ୍ପାସ ଯନ୍ତ୍ର ସାହାଯ୍ୟରେ ଦିଗ ନିରୂପଣ କରାଯାଇଥାଏ I
Ø  କମ୍ପାସ ଯନ୍ତ୍ରରେ ଲାଗିଥିବା ଚୁମ୍ବକୀୟ ସୂଚକର ଉପରେ ଥିବା ତୀର ଚିହ୍ନ ଉତ୍ତର ଦିଗ ଦର୍ଶାଇଥାଏ I
Ø  ସ୍ଥିର ଅବସ୍ଥାରେ କମ୍ପାସ ଯନ୍ତ୍ରଟି ସର୍ବଦା ଉତ୍ତର-ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗ ହୋଇ ରହିଥାଏ I     
Ø  ମାନଚିତ୍ରରେ ଘର, ରାସ୍ତା, ମନ୍ଦିର,ପୋଲ, ବୃକ୍ଷ ଆଦିର ଆକାର ସଠିକ ଭାବେ ଦର୍ଶାଇବା ସମ୍ଭବ ହେଉ ନ ଥିବାରୁ ଏଗୁଡିକୁ ଅକ୍ଷର, ଛାୟାଚିତ୍ର,ଚିତ୍ର, ରଙ୍ଗ, ରେଖା ଆଦି ସଙ୍କେତ ଦ୍ଵାରା ଦର୍ଶାଯାଇଥାଏ I
Ø   ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ରାଜିନାମା ଅନୁସାରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ମାନଚିତ୍ରରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ବିଷୟ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଧିଷ୍ଟ ସଂକେତ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ I ଏହାକୁ ‘ପ୍ରଚଳିତ ସଙ୍କେତ’ କୁହାଯାଏ I କୌଣସି ଦେଶର ଭାଷା ନ ଜାଣିଲେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଚଳିତ ସଙ୍କେତ’ ସହାୟତାରେ ସେ ଦେଶର ଭୌଗୋଳିକ ତଥ୍ୟ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଆମେ ଅବଗତ ହୋଇପାରିବା I
Ø  ସଙ୍କେତକୁ ଛାଡି ମାନଚିତ୍ରରେ କେତେକ ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ରଙ୍ଗର ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଥାଏ I ନୀଳ ରଙ୍ଗ ଦ୍ଵାରା ଜଳରାଶିକୁ ସୂଚାଉଥିବା ବେଳେ ଗାଢ ନୀଳରଙ୍ଗ ଗଭୀର ଜଳରାଶି, ହାଲୁକା ନୀଳ ରଙ୍ଗ ଅଗଭୀର ଜଳରାଶି, ସବୁଜ ରଙ୍ଗ ସମତଳ ଭୂମି, ଗାଢ ବାଦାମୀ ରଙ୍ଗ ଉଚ୍ଚ ପାର୍ବତ୍ୟ ଭୂମି ଓ ହାଲୁକା ବାଦାମୀ ରଙ୍ଗ ପାହାଡକୁ ସୁଚାଇଥାଏ I
Ø  ରେଖା ମାଧ୍ୟମରେ ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନର ଓ ପଦାର୍ଥର ଅବସ୍ଥିତି ଜାଣିବା ପାଇଁ କୌଣସି ‘ମାନ’ ବା ସ୍କେଲକୁ ବ୍ୟବହାର ନ କରି ଯେଉଁ ଚିତ୍ର ଅଙ୍କାଯାଏ, ତାହାକୁ ‘ରେଖାଚିତ୍ର’ କୁହାଯାଏ I          

Comments

Post a Comment

Popular posts from this blog

ESSENCE OF THE BHAGWAD GITA

               ESSENCE OF THE BHAGWAD GITA           Why are you unnecessarily worrying ? whom do you fear ? Who can kill you ? Soul is not born, nor does it die.         What has happened has happened for the best. What is happening is happening for the best. What will happen will also happen for the best. Do not brood over the past. Do not worry about the future.        The present is on. What have you lost that you are weeping ? what have you brought that you have lost ? what have you made, that has been destroyed ? You have not brought anything. What you have, you got from here. What was given, was given here. What you took, you took from this Universe. What you gave, you gave into this Universe. You have come empty handed and will go empty handed. What is yours today was somebody else’s in the past and will be somebody else’s in the future. You think i...
Post a Comment
Read more

THE FIRST MEN ON THE MOON

  The American astronaut Neil Armstrong and Edwin Aldrin were the first humans to set their foot on the Moon surface on July 20, 1969, with the words: “That's one small step for a man, one giant leap for mankind.' The landing spot was later called Sea of Tranquility.  America had won a race that began in 1957, when the Soviet Union launched Sputnik 1, the first man-made satellite to orbit the Earth. Armstrong was joined on the Moon by Edwin (Buzz) Aldrin, while Michael Collins orbited above them.
Post a Comment
Read more

Do you know?

The earliest films were silent movies. 'Raja Harishchandra' made in 1913, was the first movie made in India. Movies with sound were called talkies. The first Indian talkie was 'Alam Ara' made in the year 1931.
Post a Comment
Read more