ଭୂଗୋଳ- ଷଷ୍ଟ ଶ୍ରେଣୀ(୧ମ ଅଧ୍ୟାୟ) ପୃଥିବୀ ଓ ସୌରଜଗତ(Earth and The Solar System)

ଭୂଗୋଳ- ଷଷ୍ଟ ଶ୍ରେଣୀ(୧ମ ଅଧ୍ୟାୟ)  ପୃଥିବୀ ଓ ସୌରଜଗତ(Earth and The Solar System)

Ø  ମହାକାଶରେ ଦେଖାଯାଉଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର ସମେତ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉଜ୍ଜଳ ପିଣ୍ଡଗୁଡିକୁ ମହାଜIଗତିକ ପିଣ୍ଡ କୁହାଯାଏ I

Ø  ମହାକାଶରେ ନିଜସ୍ଵ ଆଲୋକ ଓ ଉତ୍ତାପ ଥିବା ଉଜ୍ଜଳ ପିଣ୍ଡଗୁଡିକୁ ନକ୍ଷତ୍ର ବା ତାରକା କୁହାଯାଏ I ଆମର ସୂର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଏକ ନକ୍ଷତ୍ର I

Ø  ସୂର୍ଯ୍ୟ ହେଉଛି ଆମର ନିକଟତମ ନକ୍ଷତ୍ର I ମିଞ୍ଜି ମିଞ୍ଜି ହୋଇ ଦେଖାଯାଉଥିବା ନକ୍ଷତ୍ର ବା ତାରକାଗୁଡିକ  ଆମ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଠାରୁ ସହସ୍ର ଗୁଣରେ ବଡ I

Ø  ମହାଜIଗତିକ ପିଣ୍ଡଗୁଡିକର ଦୁରତ୍ଵକୁ ଜ୍ୟୋତିର୍ବିଜ୍ଞାନୀମାନେ ‘ଆଲୋକ ବର୍ଷ’ ସାହାଯ୍ୟରେ ମାପିଥାଆନ୍ତି I

Ø  ଆଲୋକ ବର୍ଷ: ଆଲୋକ ପ୍ରତି ସେକେଣ୍ଡରେ ପ୍ରାୟ ୩,୦୦,୦୦୦ କିଲୋମିଟର ବେଗରେ ଗତି କରେ I ଏକ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ଆଲୋକ ଯେତେ ଦୁରତ୍ଵ ଅତିକ୍ରମ କରେ, ତାହାକୁ ଏକ ଆଲୋକ ବର୍ଷ କୁହାଯାଏ I ଅର୍ଥାତ ଏକ ଆଲୋକ ବର୍ଷ = ୩,୦୦,୦୦୦×୬୦× ୬୦×୨୪× ୩୬୫କି॰ମି॰

Ø  ମହାକାଶରେ ଆମ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଭଳି  କେତେକ ନକ୍ଷତ୍ର ବା ତାରକାଗୁଡିକ ପାଖାପାଖି ହୋଇ ବିଭିନ୍ନ ଆକାରରେ ସଜ୍ଜିତ ହୋଇ ରହିଥାଆନ୍ତି  I ଏହି ନକ୍ଷତ୍ର ସମୂହକୁ ନକ୍ଷତ୍ର ମଣ୍ଡଳ ବା ନକ୍ଷତ୍ର ପୁଞ୍ଜ(Constellation) କୁହାଯାଏ I ସପ୍ତର୍ଷି ମଣ୍ଡଳ, କ୍ଷୁଦ୍ର ସପ୍ତର୍ଷି ମଣ୍ଡଳ (ଶିଶୁମାର) ଏହାର ଉଦାହରଣ ଅଟେ I

Ø  ସପ୍ତର୍ଷି ମଣ୍ଡଳ ଆକାରରେ ଦେଖିବାକୁ ପ୍ରଶ୍ନବାଚୀ (?) ଚିହ୍ନ ପରି I ଏଥିରେ ସାତଟି ନକ୍ଷତ୍ର ପୁରାଣ ବର୍ଣ୍ଣିତ ସପ୍ତ ଋଷି ଯଥା: କ୍ରତୁ, ପୁଲହ, ପୁଲସ୍ତ୍ୟ, ଅତ୍ରି, ଅଙ୍ଗିରା, ବଶିଷ୍ଠ ଓ ମରୀଚିଙ୍କ ନାମରେ ନାମିତ I

Ø  ପୁଲହ ଓ କ୍ରତୁ ନକ୍ଷତ୍ର ଦୁଇଟିକୁ ଏକ କାଳ୍ପନିକ ରେଖାରେ  ଯୋଗ କରି କ୍ରତୁ ଦିଗରେ ଉତ୍ତରକୁ ବଢାଇଲେ ଯେଉଁ ଉଜ୍ଜଳ ତାରକା ନିକଟରେ ପହଞ୍ଚିବ, ସେହି ତାରକାଟି ହେଉଛି ଧ୍ରୁବତାରା I

Ø  ପୁରାତନ ସମୟରେ ନାବିକମାନେ ଧ୍ରୁବତାରାକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି ଉତ୍ତର ଦିଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରୁଥିଲେ I ଏହା ସର୍ବଦା ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ସ୍ଥିର ଭାବେ ରହିଥିବାର ଜଣାପଡୁଥିବାରୁ ଏହାକୁ ମେରୁ ତାରା ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ I

Ø  କେତେକ ମହାଜାଗତିକ ପିଣ୍ଡ ତାରକା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କର ନିଜସ୍ଵ ଆଲୋକ ଓ ଉତ୍ତାପ ନ ଥାଏ I ସେଗୁଡିକ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର ଆଲୋକରେ ଆଲୋକିତ ହୋଇ ସ୍ଥିର ଆଲୋକ ଦେଇଥାନ୍ତି I ଏଗୁଡିକୁ ଗ୍ରହ କୁହାଯାଏ I ଆମ ପୃଥିବୀ ଏହି ପରି ଏକ ଗ୍ରହ I

·         ସୌରଜଗତ(Solar System)

Ø  ଆମ ପରିବାର ପରି ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର ମଧ୍ୟ ଏକ ପରିବାର ଅଛି I ଏଥିରେ ଆଠଟି ଗ୍ରହ, ତିନୋଟି ବାମନ ଗ୍ରହ, ଅନେକ ଉପଗ୍ରହ, ଗ୍ରହାଣୁପୁଞ୍ଜ, ଅସଂଖ୍ୟ ତାରକା ଓ ଧୂମକେତୁ ଇତ୍ୟାଦି ସଦସ୍ୟ ଭାବରେ ରହିଛନ୍ତି I ଏହାକୁ ସୌରଜଗତ କୁହାଯାଏ I

Ø  ସୂର୍ଯ୍ୟ ଏକ ଉତ୍ତପ୍ତ ଗ୍ୟାସୀୟ ପିଣ୍ଡ ଅଟେ I ଏହା ସୌରଜଗତର କେନ୍ଦ୍ରରେ ଅବସ୍ଥିତ I ପୃଥିବୀ ଠାରୁ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର ଦୂରତ୍ଵ ପ୍ରାୟ ୧୫୦ ନିୟୁତ କିଲୋମିଟର I

Ø  ସୂର୍ଯ୍ୟIଲୋକ ପୃଥିବୀପୃଷ୍ଠରେ ପହଞ୍ଚିବାକୁ ପ୍ରାୟ ୮ ମିନିଟ ସମୟ ଲାଗିଥାଏ I

Ø  ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର ଆୟତନ ପୃଥିବୀର ଆୟତନ ଠାରୁ ୧୩ ଲକ୍ଷ ଗୁଣ ବଡ I

Ø  କ୍ରମ ଅନୁସାରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଠାରୁ ଦୂରରେ ଥିବା ଗ୍ରହ ଗୁଡିକ ହେଉଛି – ବୁଧ, ଶୁକ୍ର, ପୃଥିବୀ, ମଙ୍ଗଳ, ବୃହସ୍ପତି, ଶନି, ୟୁରେନ୍ସ ଓ ନେପଚୁନ I

Ø  ଏହି ଆଠଟି ଗ୍ରହ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଚାରିପାଖେ ନିଜ ନିଜର ନିର୍ଦ୍ଧିଷ୍ଟ କକ୍ଷ ପଥରେ ପରିକ୍ରମଣ କରୁଥାନ୍ତି I ଏହି କକ୍ଷ ପଥଗୁଡିକ ଉପବୃତ୍ତାକାର ଅଟେ I

Ø  ପରିକ୍ରମଣ ସଙ୍ଗେ ସଙ୍ଗେ ଗ୍ରହଗୁଡିକ ନିଜର ଅକ୍ଷ ଚାରିପଟେ ମଧ୍ୟ ଘୂରୁଥାଆନ୍ତି I ଏହାକୁ ଆବର୍ତ୍ତନ କୁହାଯାଏ I

Ø  ଆୟତନ ଅନୁସାରେ ପ୍ଲୁଟୋର ଆକାର ସାନ ତଥା ଗ୍ରହ ନିମନ୍ତେ ଥିବା ଆବଶ୍ୟକୀୟ ମାନଦଣ୍ଡକୁ ପୂରଣ କରିପାରୁ ନଥିବାରୁ ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ଖଗୋଳୀୟ ବୈଜ୍ଞାନିକ ଗୋଷ୍ଠୀ ୨୦୦୬ ମସିହାରେ ପ୍ଲୁଟୋକୁ ଏକ ବାମନ ଗ୍ରହ କହି ସୌରଜଗତରୁ ବାଦ୍

 ଦେଇଛନ୍ତି I

Ø  ପ୍ଲୁଟୋ ବ୍ୟତୀତ ସେରିସ ଓ ୟୁବି ୩୧୩ (UB313) ଗ୍ରହ ଦୁଇଟି ବାମନ ଗ୍ରହ ରୂପେ ପରିଗଣିତ I

Ø  ପ୍ରତ୍ୟେକ ମହାଜାଗତିକ ପିଣ୍ଡ ନିଜର କେନ୍ଦ୍ର ଆଡକୁ ଆକର୍ଷଣ କରୁଥିବା ଶକ୍ତିକୁ ମାଧ୍ୟାକର୍ଷଣ ଶକ୍ତି କୁହାଯାଏ I

Ø  ମହାଜାଗତିକ ପିଣ୍ଡମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଆକର୍ଷଣ ଶକ୍ତିକୁ ମହାକର୍ଷଣ ଶକ୍ତି କୁହାଯାଏ I ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର ମହାକର୍ଷଣ ଶକ୍ତି ଯୋଗୁଁ  ସୌରଜଗତର ସମସ୍ତ ଗ୍ରହ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଚାରିପଟେ ଘୂରିଥାଆନ୍ତି I

Ø  ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର ମହାକର୍ଷଣ ଶକ୍ତି ପୃଥିବୀର ମାଧ୍ୟାକର୍ଷଣ ଶକ୍ତିର ପ୍ରାୟ ୨୭ ଗୁଣ ଅଧିକ ଅଟେ I

Ø  ପୃଥିବୀ ସମେତ ଅନ୍ୟ ଗ୍ରହଗୁଡିକ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ପଶ୍ଚିମରୁ ପୂର୍ବକୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣ କରୁଥିବା ବେଳେ କେବେଳ ଶୁକ୍ର ଓ ୟୁରେନ୍ସ ଗ୍ରହ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଚାରିପଟେ ପୂର୍ବରୁ ପଶ୍ଚିମକୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣ କରିଥାଆନ୍ତି I

Ø  ଆୟତନ ଅନୁସାରେ ସୌରଜଗତର ସବୁଠାରୁ ବଡ ଓ ସାନ ଗ୍ରହ ଦ୍ୱୟ ହେଉଛନ୍ତି ବୃହସ୍ପତି ଓ ବୁଧ I

Ø  ଶନି ଗ୍ରହ ଚାରିପାଖେ ବଳୟ ଥିବାରୁ ଏହାକୁ ବଳୟ ଗ୍ରହ ରୂପେ ପରିଚିତ I

Ø  ଶନି ଗ୍ରହ ବ୍ୟତୀତ ବୃହସ୍ପତି ଓ ୟୁରେନ୍ସ ଗ୍ରହର  ମଧ୍ୟ ବଳୟ ଅଛି I

Ø  ବୁଧ, ଶୁକ୍ର, ପୃଥିବୀ ଓ  ମଙ୍ଗଳ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ହୋଇଥିବାରୁ ଏଗୁଡିକୁ ଅନ୍ତଃଗ୍ରହ କୁହାଯାଏ I

Ø   ବୃହସ୍ପତି, ଶନି, ୟୁରେନ୍ସ ଓ ନେପଚୁନ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଠାରୁ ଦୂରରେ ଅବସ୍ଥିତ ହୋଇଥିବାରୁ ଏଗୁଡିକୁ ବହିଗ୍ରହ କୁହାଯାଏ I

v  ପୃଥିବୀ (The Earth)

Ø  ଆମ ପୃଥିବୀ ଆୟତନରେ ସୌରଜଗତର ୫ମ ବୃହତ୍ତମ ଗ୍ରହ ଅଟେ I

Ø  ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଠାରୁ ଦୂରତା କ୍ରମରେ ଏହା ବୁଧ ଓ ଶୁକ୍ର ପରେ ଅବସ୍ଥିତ I

Ø  ପୃଥିବୀର ଉତ୍ତର ବିନ୍ଦୁକୁ ଉତ୍ତର ମେରୁ ଓ ଦକ୍ଷିଣ ବିନ୍ଦୁକୁ ଦକ୍ଷିଣ ମେରୁ କୁହାଯାଏ I ଉଭୟ ମେରୁକୁ କେନ୍ଦ୍ର ସହ ଯୋଗ କରି ଯେଉଁ କାଳ୍ପନିକ ରେଖା କଲ୍ପନା କରାଯାଏ, ତାହା ପୃଥିବୀର ଅକ୍ଷ ବା ମେରୁଦଣ୍ଡ I

Ø  ପୃଥିବୀର ଉତ୍ତର ଉତ୍ତର ଓ ଦକ୍ଷିଣ ମେରୁ ସାମାନ୍ୟ ଚେପଟା ଓ ମଧ୍ୟ ଭାଗ ସ୍ଫୀତ ହୋଇଥିବାରୁ ଏହାର ମେରୁ ବ୍ୟାସ ଓ ବିଷୁବ ବ୍ୟାସ ସମାନ ନୁହେଁ I

Ø   ପୃଥିବୀର ଆକାର ଏକ ଅଭିଗତ ଗୋଲକ ପରି I ତେଣୁ ଆକାର ଅନୁସାରେ ଏହାକୁ ଭୂଆକୃତିକି ବା ପୃଥ୍ବୀରୂପ ବୋଲି କୁହାଯାଏ I

Ø   ପୃଥିବୀପୃଷ୍ଠର ଚାରି ଭାଗରୁ ତିନି ଭାଗ ଜଳ ଦ୍ଵାରା ଆଚ୍ଛାଦିତ ହୋଇଥିବାରୁ  ଏହାକୁ ଜଳୀୟ ଗ୍ରହ ବୋଲି କୁହାଯାଏ I

Ø  ମହାକାଶରୁ ପୃଥିବୀର ରଙ୍ଗ ନୀଳ ଦେଖା ଯାଉଥିବାରୁ ଏହାକୁ ନୀଳ ଗ୍ରହ ବୋଲି ମଧ୍ୟ  କୁହାଯାଏ I

Ø  ପୃଥିବୀପୃଷ୍ଠରେ ଅତ୍ୟଧିକ ଥଣ୍ଡା ବା ଗରମ ଅନୁଭୂତ ହୁଏ ନାହିଁ I ଜୀବଜଗତ ନିମନ୍ତେ ଆବଶ୍ୟକୀୟ ଜଳ, ବାୟୁ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପାଦାନ ଥିବାରୁ ଏଠାରେ ଜୀବଜନ୍ତୁ ଓ ବୃକ୍ଷଲତାଙ୍କ ଆଶ୍ରୟସ୍ଥଳ ହୋଇପାରିଛି I ତେଣୁ ଏହାକୁ ସୌରଜଗତର ଅଦ୍ଵିତୀୟ ଗ୍ରହ ବୋଲି କୁହାଯାଏ I   

v  ଚନ୍ଦ୍ର ( The Moon)

   

Ø  ପୃଥିବୀର ଏକମାତ୍ର  ଉପଗ୍ରହ ହେଉଛି ଚନ୍ଦ୍ର I ଆୟତନରେ ଏହା ପୃଥିବୀର ପ୍ରାୟ ୪୯ ଭାଗରୁ ଏକ ଭାଗ I

Ø  ଚନ୍ଦ୍ରର ମାଧ୍ୟାକର୍ଷଣ ଶକ୍ତି ପୃଥିବୀର ମାଧ୍ୟାକର୍ଷଣ ଶକ୍ତିର ପ୍ରାୟ ୬ ଭାଗରୁ ଏକ ଭାଗ ଅଟେ I

Ø  ଚନ୍ଦ୍ରପୃଷ୍ଠରେ ଅନେକ ଶିଳା, ସୁପ୍ତ ଆଗ୍ନେୟଗିରି, ଗହ୍ଵର, ପର୍ବତ ଓ ଧୂସର ବର୍ଣ୍ଣର ବାଲୁକା ରାଶି ଦେଖାଯାଏ I

Ø  ଚନ୍ଦ୍ର ନିଜ ଅକ୍ଷ ଚାରିପଟେ ବୁଲିବା ପାଇଁ ଓ ପୃଥିବୀ ଚାରିପଟେ ପରିକ୍ରମା କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରାୟ ୨୭ ଦିନ ୮ ଘଣ୍ଟା ସମୟ ନେଇଥାଏ I ଚନ୍ଦ୍ରର ଆବର୍ତ୍ତନ ଓ ପରିକ୍ରମଣ ପ୍ରାୟ ସମାନ ଥିବାରୁ ଆମେ ସର୍ବଦା ଚନ୍ଦ୍ରର ଗୋଟିଏ ପାର୍ଶ୍ଵ ହିଁ ଦେଖିଥାଉ I

Ø  ଚନ୍ଦ୍ରପୃଷ୍ଠରେ ଅବତରଣ କରିଥିବା ପ୍ରଥମ ମହାକାଶଚାରୀ ହେଉଛନ୍ତି ଋଷିଆର ନୀଲ ଆର୍ମଷ୍ଟ୍ରଙ୍ଗ I

Ø  ଚନ୍ଦ୍ର ହେଉଛି ପୃଥିବୀର ପ୍ରାକୃତିକ ଉପଗ୍ରହ I ବୈଜ୍ଞାନିକମାନେ ବିଶ୍ଵବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ବିଷୟରେ ଜାଣିବା ପାଇଁ ଏବଂ  ଯୋଗାଯୋଗ ସ୍ଥାପନ ତଥା ପାଣିପାଗ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ତଥ୍ୟ ସଂଗ୍ରହ ପାଇଁ କୃତ୍ରିମ ଉପଗ୍ରହ ତିଆରି କରି ମହାକାଶକୁ ପଠାଉଛନ୍ତି I ଏଗୁଡିକ ରକେଟ ମାଧ୍ୟମରେ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ ପୃଥିବୀପୃଷ୍ଠରୁ ଉର୍ଦ୍ଧରେ ନିଜସ୍ଵ କକ୍ଷ ପଥରେ ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥାଆନ୍ତି I INSAT, IRS ଇତ୍ୟାଦି ହେଉଛି କୃତ୍ରିମ ଉପଗ୍ରହଗୁଡିକର ଉଦାହରଣ I

Ø  ୨୦୦୮ ମସିହା ଅକ୍ଟୋବର ୨୨ ତାରିଖରେ ଭାରତ ‘ଚନ୍ଦ୍ରଯାନ-୧’ ମାଧ୍ୟମରେ ନିଜର ଚନ୍ଦ୍ର ଅଭିଯାନ ଆରମ୍ଭ କରିଛି I ଏଥି ମଧ୍ୟରେ ୨୦୦୯ରେ ଭାରତ ISRO ସହାୟତାରେ  ଚନ୍ଦ୍ରଯାନ-୨ ପରୀକ୍ଷା କରିସାରିଛି I

v  ଗ୍ରହାଣୁପୁଞ୍ଜ(Asteroid)

Ø  ସୌରଜଗତରେ ମଙ୍ଗଳ ଗ୍ରହ ଓ ବୃହସ୍ପତି ଗ୍ରହ ମଧ୍ୟରେ ଅନେକ ଛୋଟ ଛୋଟ ଉଜ୍ଜଳ ପିଣ୍ଡ ବା ଗ୍ରହାଣୁ ନିର୍ଦ୍ଧିଷ୍ଟ କକ୍ଷ ପଥରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ପରିକ୍ରମଣ କରୁଥାଆନ୍ତିI ଏଗୁଡିକୁ ଗ୍ରହାଣୁପୁଞ୍ଜ (Asteroid) କୁହାଯାଏ I  

v  ଧୂମକେତୁ(Comets)

Ø  ସୌରଜଗତରେ ଏକ ଭିନ୍ନ ଧରଣର ଜ୍ୟୋତିଷ୍କ ଦେଖାଯାନ୍ତି ଯାହାର ସମ୍ମୁଖ ଭାଗ ଏକ ଝାପସା କୁହୁଡି ଭଳି ଆବରଣ ଦ୍ଵାରା ଆବୃତ I ପଶ୍ଚାତ ଭାଗ ବହୁ ଦୂରକୁ ଲାଞ୍ଜ ପରି ବିସ୍ତୃତ ହୋଇଥିବାରୁ ଏହାକୁ ଲଞ୍ଜାତରା ବା ଧୂମକେତୁ ବୋଲି କୁହାଯାଏ I

Ø  ଧୂମକେତୁର ଅଗ୍ରଭାଗ କେତେକ କ୍ଷୁଦ୍ର କ୍ଷୁଦ୍ର ଜଡ କଣିକାରେ ଗଠିତ I ଏହି ଜଡ କଣିକାର ଘର୍ଷଣ ଫଳରେ ତାପ ଓ ଆଲୋକ ବିଚ୍ଛୁରିତ ହେଉଥିବାରୁ ଏଗୁଡିକ ଜ୍ୟୋତିଷ୍କ ପରି ମନେ ହୁଅନ୍ତି I

Ø  ସୂର୍ଯ୍ୟର ଉତ୍ତାପ ଯୋଗୁଁ ଧୂମକେତୁର ସମ୍ମୁଖ ଭାଗରେ ଥିବା ପଦାର୍ଥ ବାଷ୍ପୀଭୂତ ହୋଇ ଅଗ୍ନି ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ ଓ ଏଥିରୁ ଏକ ଦୀର୍ଘ ଲାଞ୍ଜ ବାହାରିଥାଏ I ଯେତେବେଳେ ଏମାନେ ପୃଥିବୀର ନିକଟକୁ ଚାଲିଆସନ୍ତି ସେତେବେଳେ ଏହାକୁ ଖାଲି ଆଖିରେ ଦେଖିବା ସମ୍ଭବପର ହୋଇଥାଏ I

Ø  ବେଳେ ବେଳେ ଧୂମକେତୁ କୌଣସି ବଡ ଗ୍ରହ ଓ ନକ୍ଷତ୍ର ନିକଟକୁ ଆସି ଯାଉଥିବାରୁ ଏହାର କିଛି ଅଂଶ ଧ୍ଵଂସ ପାଇଥାଏ ଓ ତାହା ପୃଥିବୀପୃଷ୍ଠରେ ପଡିଥାଏ  I

v  ଉଲକା (Meteor)

Ø  ରାତିରେ କେବେ କେବେ ଆକାଶରୁ ଉଜ୍ଜଳ ଆଲୋକପିଣ୍ଡଟିଏ ତୀବ୍ର ଗତିରେ ପୃଥିବୀକୁ ଖସି ପଡିଥାଏ I ଏହାକୁ ଆମେ ତାରା  ଖସିଲା ବୋଲି କହିଥାଉ କିନ୍ତୁ ପ୍ରକୃତରେ ଏଗୁଡିକ ଧୂମକେତୁର ଭଗ୍ନାବଶେଷ ଅଟେ I ଏଗୁଡିକ ଛୋଟ ଶିଳା ଖଣ୍ଡ I

Ø  ମହାକାଶରେ ଅନିୟମିତ ଭାବେ ଧୂମକେତୁର ଭଗ୍ନାବଶେଷ ଛୋଟ ଶିଳା ଖଣ୍ଡଗୁଡିକ ଘୁରି ବୁଲୁଥିବା ବେଳେ ପୃଥିବୀର ଖୁବ ନିକଟକୁ ଚାଲିଆସନ୍ତି I ପୃଥିବୀର ମାଧ୍ୟାକର୍ଷଣ ଶକ୍ତି ଦ୍ଵାରା ଆକର୍ଷିତ ହୋଇ ବାୟୁମଣ୍ଡଳରେ ପ୍ରବେଶ କରିବା ସମୟରେ ବାୟୁ ସହ ଘର୍ଷଣ ଯୋଗୁଁ ଏଗୁଡିକ ଉତ୍ତପ୍ତ ହୋଇ ଜଳି ଉଠନ୍ତି I ଏହି ଆଲୋକ ପିଣ୍ଡଗୁଡିକୁ ଉଲକା କୁହାଯାଏ I

Ø  ଛୋଟ ଛୋଟ ଉଲକା ପିଣ୍ଡଗୁଡିକ ଆକାଶରେ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଜଳି ଯାଆନ୍ତି ମାତ୍ର ବଡ ବଡ ଉଲକାଗୁଡିକ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଜଳି ନ ପାରି ପୃଥିବୀରେ ପଡି ଗର୍ତ୍ତ ସୃଷ୍ଟି କରିଥାଆନ୍ତି I

v  ନୀହାରିକା (Nebula)

Ø  ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଅନେକ ନକ୍ଷତ୍ର ବା ନକ୍ଷତ୍ରପୁଞ୍ଜର ସମଷ୍ଟିରେ ନିହାରିକା ଗଠିତ I ଏଥିରୁ କେତେକ ଗୋଲାକାର ଓ କେତେକ ଚେପଟା I ଗୋଟିଏ ଗୋଟିଏ ନୀହାରିକାରୁ ଅସଂଖ୍ୟ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇପାରେ I

v  ଛାୟାପଥ(Galaxy)   

   

Ø  ଶୀତଦିନେ ଆକାଶରେ ଉତ୍ତର ଦକ୍ଷିଣ ଭାବେ ଧଳା ଦିଶୁଥିବା ଏକ ବିସ୍ତୃତ ଆଲୋକପଥ ଦେଖାଯାଏ I ଏହା ଅନେକ ନକ୍ଷତ୍ରପୁଞ୍ଜ ବା ନୀହାରିକାକୁ ନେଇ ଗଠିତ ଆଇ ଏହାକୁ ଛାୟାପଥ କୁହାଯାଏ I ଆମ ସୌରଜଗତ ‘ଆକାଶ ଗଙ୍ଗା‘ ଛାୟାପଥରେ ଅବସ୍ଥିତ I

Ø  ଅନେକ ଛାୟାପଥ, ନୀହାରିକା ବା ନକ୍ଷତ୍ରପୁଞ୍ଜ, ତାରକା ବା ନକ୍ଷତ୍ର, ଗ୍ରହ, ଗ୍ରହାଣୁପୁଞ୍ଜ,ଉପଗ୍ରହ,ଉଲକା, ଧୂମକେତୁ ଆଦିକୁ ନେଇ ଆମ ଏ ବିଶାଳ ବିଶ୍ଵବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ(Universe) ଗଠିତ I  

                                                               ***                        

                    ଅଭ୍ୟାସ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର(ପୃଥିବୀ ଓ ସୌରଜଗତ) ଭୂଗୋଳ -ଷଷ୍ଠ ଶ୍ରେଣୀ

୧. ନିମ୍ନଲିଖିତ ପ୍ରଶ୍ନଗୁଡିକର ଉତ୍ତର ଗୋଟିଏ ବା ଦୁଇଟି ବାକ୍ୟରେ ଦିଅ ।

(କ) ସୌରଜଗତ କହିଲେ କ’ଣ ବୁଝ ?

ଉତ୍ତର: ଆମ ପରିବାର ପରି ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର ମଧ୍ୟ ଏକ ପରିବାର ଅଛି I ଏଥିରେ ଆଠଟି ଗ୍ରହ, ତିନୋଟି ବାମନ ଗ୍ରହ, ଅନେକ ଉପଗ୍ରହ, ଗ୍ରହାଣୁପୁଞ୍ଜ, ଅସଂଖ୍ୟ ତାରକା ଓ ଧୂମକେତୁ ଇତ୍ୟାଦି ସଦସ୍ୟ ଭାବରେ ରହିଛନ୍ତି I ଏହାକୁ ସୌରଜଗତ କୁହାଯାଏ I

(ଖ) ଦୂରତା କ୍ରମରେ ସୌରଜଗତର ଗ୍ରହଗୁଡ଼ିକର ନାମ ଲେଖ ।

ଉତ୍ତର: କ୍ରମ ଅନୁସାରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଠାରୁ ଦୂରରେ ଥିବା ଗ୍ରହ ଗୁଡିକ ହେଉଛି – ବୁଧ, ଶୁକ୍ର, ପୃଥିବୀ, ମଙ୍ଗଳ, ବୃହସ୍ପତି, ଶନି, ୟୁରେନ୍ସ ଓ ନେପଚୁନ I

(ଗ) ପୃଥିବୀକୁ କାହିଁକି ଅଦ୍ଵିତୀୟ ଗ୍ରହ କୁହାଯାଏ ?

 ଉତ୍ତର: ଜୀବଜଗତ ସୃଷ୍ଟି ନିମନ୍ତେ ଆବଶ୍ୟକୀୟ ଜଳ, ବାୟୁ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପାଦାନ ପୃଥିବୀ ପୃଷ୍ଠରେ ରହିଅଛି I ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଜୀବଜନ୍ତୁ ଓ ବୃକ୍ଷଲତାଙ୍କ ଆଶ୍ରୟସ୍ଥଳ ହୋଇଥିବାରୁ ପୃଥିବୀକୁ ସୌରଜଗତର ଅଦ୍ଵିତୀୟ ଗ୍ରହ ବୋଲି କୁହାଯାଏ I   

(ଘ)  ଆମେ ସବୁବେଳେ ଚନ୍ଦ୍ରର ଗୋଟିଏ ପାର୍ଶ୍ଵ ହିଁ ଦେଖୁ କାହିଁକି ?

ଉତ୍ତର:ଚନ୍ଦ୍ରର ଆବର୍ତ୍ତନ ଓ ପରିକ୍ରମଣ ପ୍ରାୟ ସମାନ (୨୭ ଦିନ ୮ ଘଣ୍ଟା) ହୋଇଥିବାରୁ ଆମେ ସର୍ବଦା ଚନ୍ଦ୍ରର ଗୋଟିଏ ପାର୍ଶ୍ଵ ହିଁ ଦେଖିଥାଉ I

(ଙ) ବିଶ୍ଵବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ କାହାକୁ ନେଇ ଗଠିତ ?

ଉତ୍ତର: ଅନେକ ଛାୟାପଥ, ନୀହାରିକା ବା ନକ୍ଷତ୍ରପୁଞ୍ଜ, ତାରକା ବା ନକ୍ଷତ୍ର, ଗ୍ରହ, ଗ୍ରହାଣୁପୁଞ୍ଜ, ଉପଗ୍ରହ, ଉଲକା, ଧୂମକେତୁ ଆଦିକୁ ନେଇ  ବିଶାଳ ବିଶ୍ଵବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ଗଠିତ I         

(ଚ) ଉପଗ୍ରହ କାହାକୁ କୁହାଯାଏ ?

ଉତ୍ତର: ଏକ ନିର୍ଦ୍ଧିଷ୍ଟ କଷ ପଥରେ ଗ୍ରହମାନଙ୍କ ଚାରିପାଖେ ପରିକ୍ରମଣ କରୁଥିବା ମହାଜଗତିକ ପିଣ୍ଡଗୁଡିକୁ ଉପଗ୍ରହ କୁହାଯାଏ ।

(ଛ) ସପ୍ତର୍ଷିମଣ୍ଡଳ ସାହାଯ୍ୟରେ ତୁମେ ଧ୍ରୁବତାରାର ଅବସ୍ଥାନ କିପରି ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିବ ?

ଉତ୍ତର: ସପ୍ତର୍ଷିମଣ୍ଡଳରେ ଥିବା ପୁଲହ ଓ କ୍ରତୁ ନକ୍ଷତ୍ର ଦୁଇଟିକୁ ଏକ କାଳ୍ପନିକ ରେଖାରେ  ଯୋଗ କରି କ୍ରତୁ ଦିଗରେ ଉତ୍ତରକୁ ଅଗ୍ରସର କଲେ ଧ୍ରୁବତାରାର ଅବସ୍ଥିତି ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିହେବ I

(ଜ) ଚନ୍ଦ୍ରପୃଷ୍ଠ କେଉଁ କେଉଁ ଉପାଦାନରେ ଗଠିତ ?

ଉତ୍ତର: ଅନେକ ଶିଳା, ସୁପ୍ତ ଆଗ୍ନେୟଗିରି, ଗହ୍ଵର, ପର୍ବତ ଓ ଧୂସର ବର୍ଣ୍ଣର ବାଲୁକା ରାଶିକୁ ନେଇ ଚନ୍ଦ୍ରପୃଷ୍ଠ ଗଠିତ I

(ଝ) ଗ୍ରହାଣୁପୁଞ୍ଜ କାହାକୁ କୁହାଯାଏ ?

ଉତ୍ତର: ସୌରଜଗତରେ ମଙ୍ଗଳ ଗ୍ରହ ଓ ବୃହସ୍ପତି ଗ୍ରହ ମଧ୍ୟରେ ଅନେକ ଛୋଟ ଛୋଟ ଉଜ୍ଜଳ ପିଣ୍ଡ ବା ଗ୍ରହାଣୁ ନିର୍ଦ୍ଧିଷ୍ଟ କକ୍ଷ ପଥରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ପରିକ୍ରମଣ କରୁଥାଆନ୍ତିI ଏଗୁଡିକୁ ଗ୍ରହାଣୁପୁଞ୍ଜ କୁହାଯାଏ I  

(ଞ) ଛାୟାପଥ କହିଲେ କ’ଣ ବୁଝ ?

ଉତ୍ତର: ମହାକାଶରେ ଅସଂଖ୍ୟ ନକ୍ଷତ୍ରପୁଞ୍ଜ ବା ନୀହାରିକାରୁ ସୃଷ୍ଟ ବିସ୍ତୃତ ଆଲୋକପଥକୁ ଛାୟାପଥ କୁହାଯାଏ ।

୨.  ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନ ପୂରଣ କର ।

(କ) ଉଲକା _____ରେ ଗଠିତ ।

ଉତ୍ତର: ଛୋଟ ଶିଳା ଖଣ୍ଡ

(ଖ) ଆମ ସୌରଜଗତ ________ ଛାୟାପଥରେ ଅବସ୍ଥିତ ।

ଉତ୍ତର: ଆକାଶ ଗଙ୍ଗା

(ଗ) ଦୂରତା ଅନୁସାରେ _______ ଗ୍ରହ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର ନିକଟତମ ।

ଉତ୍ତର : ବୁଧ

(ଘ) ପୃଥିବୀର ______ଟି ପ୍ରାକୃତିକ ଉପଗ୍ରହ ଅଛି ।

ଉତ୍ତର: ୧ଟି

(ଙ) ମହାକାଶ ବିଜ୍ଞାନୀମାନେ ______ ଗ୍ରହକୁ ସୌରଜଗତରୁ ବାଦ୍ ଦେଇଛନ୍ତି  ।   

ଉତ୍ତର: ପ୍ଲୁଟୋ

୩. ନିମ୍ନଲିଖିତ ଉକ୍ତିଗୁଡିକ ମଧ୍ୟରୁ ଠିକ୍ ଉକ୍ତି ପାଖରେ  ✓ ଚିହ୍ନ ଦିଅ ।  

(କ) ନକ୍ଷତ୍ରମାନଙ୍କର ନିଜର ଆଲୋକ ଓ ଉତ୍ତାପ ଅଛି ।

ଉତ୍ତର: ଠିକ୍ (✓)

(ଖ) ଗ୍ରହମାନଙ୍କର କକ୍ଷ ପଥ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ବୃତ୍ତାକାର ।

ଉତ୍ତର: ଭୁଲ୍ , ଠିକ୍ ଉତ୍ତର – ଊପବୃତ୍ତାକାର

(ଗ) ଗ୍ରହମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଚତୁଃପାର୍ଶ୍ଵରେ ପରିକ୍ରମଣ କରିଥାଆନ୍ତି ।

ଉତ୍ତର: ଠିକ୍ (✓)

(ଘ) ୟୁରେନ୍ସ ଗ୍ରହର ପରିକ୍ରମଣ ସମୟ ୪୮ ବର୍ଷ ।  

ଉତ୍ତର: ଭୁଲ୍ , ଠିକ୍ ଉତ୍ତର – ୮୪ ବର୍ଷ

(ଙ) କୃତ୍ରିମ ଉପଗ୍ରହଗୁଡିକ ପୃଥିବୀ ତଥା ଅନ୍ୟ ଗ୍ରହଗୁଡିକୁ ପରିକ୍ରମଣ କରିଥାଆନ୍ତି ।

ଉତ୍ତର: ଠିକ୍ (✓)

୪. ନିମ୍ନଲିଖିତ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୋଡା ମଧ୍ୟରେ ପାର୍ଥକ୍ୟ ନିରୂପଣ କର ।

(କ) ଗ୍ରହ ଓ ନକ୍ଷତ୍ର

ଉତ୍ତର: ଗ୍ରହ ଓ ନକ୍ଷତ୍ର ଉଭୟେ ମହାଜାଗତିକ ପିଣ୍ଡ ହୋଇଥିଲେ ହେଁ ତାରକା ବା ନକ୍ଷତ୍ରର ନିଜସ୍ଵ ଆଲୋକ ଓ ଉତ୍ତାପ ରହିଥିବା ବେଳେ ଗ୍ରହର ନିଜସ୍ଵ ଆଲୋକ ଓ ଉତ୍ତାପ ନ ଥାଏ I ଗ୍ରହଗୁଡିକ ନକ୍ଷତ୍ର ଠୁଁ ଆଲୋକ ଓ ଉତ୍ତାପ ପାଇଥାନ୍ତି I ମହାକାଶରେ ନକ୍ଷତ୍ରଗୁଡିକ ସ୍ଥିର ରହୁଥିବା ବେଳେ ଗ୍ରହମାନେ ନକ୍ଷତ୍ର ଚତୁଃପାର୍ଶ୍ଵରେ ପରିକ୍ରମଣ କରିଥାଆନ୍ତି ।

(ଖ) ପ୍ରାକୃତିକ ଉପଗ୍ରହ ଓ କୃତ୍ରିମ ଉପଗ୍ରହ

ଉତ୍ତର: ଗ୍ରହ ଚତୁଃପାର୍ଶ୍ଵରେ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଧିଷ୍ଟ କକ୍ଷରେ ପରିକ୍ରମଣ କରୁଥିବା ମହାଜାଗତିକ ପିଣ୍ଡଗୁଡିକୁ ପ୍ରାକୃତିକ ଉପଗ୍ରହ କୁହାଯାଏ I ହେଲେ କୃତ୍ରିମ ଉପଗ୍ରହଗୁଡିକ ମନୁଷ୍ୟକୃତ I ବିଭିନ୍ନ ତଥ୍ୟ ଯୋଗାଡ ନିମନ୍ତେ ଏଗୁଡିକ ରକେଟ ମାଧ୍ୟମରେ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ ପୃଥିବୀ ପୃଷ୍ଠର ଉର୍ଦ୍ଧ୍ଵରେ ନିଜସ୍ଵ କଷ ପଥରେ ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥାଆନ୍ତି I

(ଗ) ନକ୍ଷତ୍ର ଓ ନୀହାରିକା

ଉତ୍ତର: ମହାକାଶରେ ସ୍ଥିର ଭାବେ ମିଞ୍ଜି ମିଞ୍ଜି ହୋଇ ଆଲୋକ ଓ ଉତ୍ତାପ ପ୍ରଦାନ କରୁଥିବା ମହାଜାଗତିକ ପିଣ୍ଡଗୁଡିକୁ ନକ୍ଷତ୍ର କୁହାଯାଏ I ହେଲେ ଅନେକ ଗୁଡିଏ ନକ୍ଷତ୍ର ପାଖାପାଖି ହୋଇ ମିଳିତ ଭାବେ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିବା ନକ୍ଷତ୍ର ପୁଞ୍ଜର ସମାହାରକୁ  ନୀହାରିକା କୁହାଯାଏ I    

                                                                        ***

              

                                         !! ଅତିରିକ୍ତ ପ୍ରଶ୍ନାବଳୀ ସହ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର !!

 ୧. ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନ ପୂରଣ କର ।

(କ) ମହାକାଶରେ ଦେଖାଯାଉଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର ସମେତ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉଜ୍ଜଳ ପିଣ୍ଡଗୁଡିକୁ _______  କୁହାଯାଏ I

ଉତ୍ତର: ମହାଜIଗତିକ ପିଣ୍ଡ

(ଖ) ମହାଜIଗତିକ ପିଣ୍ଡଗୁଡିକର ଦୁରତ୍ଵକୁ ଜ୍ୟୋତିର୍ବିଜ୍ଞାନୀମାନେ ________ସାହାଯ୍ୟରେ ମାପିଥାଆନ୍ତି I

ଉତ୍ତର: ଆଲୋକ ବର୍ଷ

(ଗ) ସପ୍ତର୍ଷି ମଣ୍ଡଳ ଆକାରରେ ଦେଖିବାକୁ ________ ଚିହ୍ନ ପରି I

ଉତ୍ତର: ପ୍ରଶ୍ନବାଚୀ (?)

(ଘ) ସପ୍ତର୍ଷି ମଣ୍ଡଳ ______ ମାନଙ୍କ ନାମରେ ନାମିତ I

ଉତ୍ତର: ସପ୍ତ ଋଷି

(ଙ) ଅତୀତରେ ନବିକମାନେ ______ ତାରାକୁ ଦେଖି ଦିଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରୁଥିଲେ I

ଉତ୍ତର: ଧ୍ରୁବତାରା

(ଚ) ସୌରଜଗତରେ ______ଟି ଗ୍ରହ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ କେନ୍ଦ୍ର କରି ଘୂରି ବୁଲୁଛନ୍ତି I

ଉତ୍ତର: ଆଠଟି

(ଛ) ସୂର୍ଯ୍ୟIଲୋକ ପୃଥିବୀପୃଷ୍ଠରେ ପହଞ୍ଚିବାକୁ ପ୍ରାୟ _____ ସମୟ ଲାଗିଥାଏ I

ଉତ୍ତର: ୮ ମିନିଟ

(ଜ) ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର ଆୟତନ ପୃଥିବୀର ଆୟତନ ଠାରୁ ଗୁଣ ବଡ I

ଉତ୍ତର: ୧୩ ଲକ୍ଷ

(ଝ) ପ୍ରତ୍ୟେକ ମହାଜାଗତିକ ପିଣ୍ଡ ନିଜର କେନ୍ଦ୍ର ଆଡକୁ ଆକର୍ଷଣ କରୁଥିବା ଶକ୍ତିକୁ _______ କୁହାଯାଏ I

ଉତ୍ତର: ମାଧ୍ୟାକର୍ଷଣ ଶକ୍ତି

(ଞ) ମହାଜାଗତିକ ପିଣ୍ଡମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଆକର୍ଷଣ ଶକ୍ତିକୁ _______ କୁହାଯାଏ I

ଉତ୍ତର: ମହାକର୍ଷଣ ଶକ୍ତି

(ଟ) ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର ମହାକର୍ଷଣ ଶକ୍ତି ପୃଥିବୀର ମାଧ୍ୟାକର୍ଷଣ ଶକ୍ତିର ପ୍ରାୟ ______  ଗୁଣ ଅଧିକ ଅଟେ I

ଉତ୍ତର:୨୭ ଗୁଣ

(ଠ) ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଚାରିପଟେ ପୂର୍ବରୁ ପଶ୍ଚିମକୁ _____ ଓ ______ ଗ୍ରହ ଦ୍ଵୟ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣ କରିଥାଆନ୍ତି I

ଉତ୍ତର: ଶୁକ୍ର ଓ ୟୁରେନ୍ସ ଗ୍ରହ

(ଡ଼) ଚନ୍ଦ୍ରପୃଷ୍ଠରେ ଅବତରଣ କରିଥିବା ପ୍ରଥମ ମହାକାଶଚାରୀ ହେଉଛନ୍ତି ________ I

ଉତ୍ତର: ନୀଲ ଆର୍ମଷ୍ଟ୍ରଙ୍ଗ, ଋଷିଆ

(ଢ) ହ୍ୟାଲି ଧୂମକେତୁ ପ୍ରତି ______ବର୍ଷରେ ଥରେ ପୃଥିବୀକୁ ଦୃଶ୍ୟମାନ ହୋଇଥାଏ I

ଉତ୍ତର: ୭୬ ବର୍ଷ

୨. ନିମ୍ନଲିଖିତ ପ୍ରଶ୍ନଗୁଡିକର ଉତ୍ତର ଗୋଟିଏ ବା ଦୁଇଟି ବାକ୍ୟରେ ଦିଅ ।

(କ)  ଆଲୋକ ବର୍ଷ କହିଲେ କ’ଣ ବୁଝ ?

ଉତ୍ତର: ମହାଜIଗତିକ ପିଣ୍ଡଗୁଡିକର ଦୁରତ୍ଵକୁ ଜ୍ୟୋତିର୍ବିଜ୍ଞାନୀମାନେ ‘ଆଲୋକ ବର୍ଷ’ ସାହାଯ୍ୟରେ ମାପିଥାଆନ୍ତି I ଆଲୋକ ପ୍ରତି ସେକେଣ୍ଡରେ ପ୍ରାୟ ୩,୦୦,୦୦୦ କିଲୋମିଟର ବେଗରେ ଗତି କରେ I ଏକ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ଆଲୋକ ଯେତେ ଦୁରତ୍ଵ ଅତିକ୍ରମ କରେ ତାହାକୁ ଏକ ଆଲୋକ ବର୍ଷ କୁହାଯାଏ I

(ଖ) ପୃଥିବୀର ଆବର୍ତ୍ତନ ଗତି କହିଲେ କ’ଣ ବୁଝୁଛ ?

 ଉତ୍ତର: ପୃଥିବୀ ନିଜର ଅକ୍ଷ ଚାରିପଟେ ସର୍ବଦା ପଶ୍ଚିମରୁ ପୂର୍ବକୁ ଘୂର୍ଣ୍ଣନ କରୁଥାଏ I ଏହାକୁ ପୃଥିବୀର ଆବର୍ତ୍ତନ ଗତି କୁହାଯାଏ I

(ଗ) ପୃଥିବୀର ପରିକ୍ରମଣ ଗତି କ’ଣ ?

ଉତ୍ତର: ପୃଥିବୀ ନିଜ ଅକ୍ଷ ଚାରିପଟେ ଆବର୍ତ୍ତନ କରିବା ସହ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଚାରିପାଖେ ଏକ ଊପବୃତ୍ତାକାର କକ୍ଷ ପଥରେ ଅହରହ ଘୂରି ବୁଲୁଥାଏ I ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଚାରିପାଖେ ପୃଥିବୀର ଏହି ଘୂର୍ଣ୍ଣନକୁ ପରିକ୍ରମଣ ଗତି କୁହାଯାଏ I

(ଘ) ପ୍ଲୁଟୋ ଗ୍ରହକୁ ସୌରଜଗତରୁ କାହିଁକି ବାଦ୍ ଦିଆଯାଇଛି ?

ଉତ୍ତର: ଆୟତନ ଅନୁସାରେ ପ୍ଲୁଟୋର ଆକାର ସାନ ତଥା ଗ୍ରହ ନିମନ୍ତେ ଥିବା ଆବଶ୍ୟକୀୟ ମାନଦଣ୍ଡକୁ ପୂରଣ କରିପାରୁ ନ ଥିବାରୁ ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ଖଗୋଳୀୟ ବୈଜ୍ଞାନିକ ଗୋଷ୍ଠୀ ୨୦୦୬ ମସିହାରେ ପ୍ଲୁଟୋକୁ ଏକ ବାମନ ଗ୍ରହ କହି ସୌରଜଗତରୁ ବାଦ୍ ଦେଇଛନ୍ତି I

 (ଙ) ପୃଥିବୀର ମେରୁ ବ୍ୟାସ ଓ ବିଷୁବ ବ୍ୟାସ ସମାନ ନ ହେବାର କାରଣ କ’ଣ ?

ଉତ୍ତର: ପୃଥିବୀର ଉତ୍ତର ଉତ୍ତର ଓ ଦକ୍ଷିଣ ମେରୁ ସାମାନ୍ୟ ଚେପଟା ଓ ମଧ୍ୟ ଭାଗ ସ୍ଫୀତ ହୋଇଥିବାରୁ ଏହାର ମେରୁ ବ୍ୟାସ ଓ ବିଷୁବ ବ୍ୟାସ ସମାନ ନୁହେଁ I

 

(ଚ) ପୃଥିବୀକୁ ଏକ ଜଳୀୟ ଗ୍ରହ କହିବାର କାରଣ କ’ଣ ?

ଉତ୍ତର: ପୃଥିବୀପୃଷ୍ଠର ଚାରି ଭାଗରୁ ତିନି ଭାଗ ଜଳ ଦ୍ଵାରା ଆଚ୍ଛାଦିତ ହୋଇଥିବାରୁ ଏହାକୁ ଏକ ଜଳୀୟ ଗ୍ରହ ବୋଲି କୁହାଯାଏ I

                                                                        ***                                                 

Play on Kahoot - https://create.kahoot.it/share/301f5f42-305c-4e1e-994e-b1a42e6aab5c